Perfumy DIY a IFRA – co musisz wiedzieć o bezpieczeństwie

W skrócie: przy perfumach DIY sprawdź aktualne ograniczenia IFRA dla zamierzonego sposobu użycia, dokumentację surowców oraz skład całej kompozycji. Deklaracja zgodności zapachu ze standardem IFRA nie jest certyfikatem bezpieczeństwa gotowych perfum. Kosmetyk wprowadzany na rynek UE wymaga odrębnej oceny bezpieczeństwa i prawidłowego oznakowania.

Czym są standardy IFRA?

IFRA, czyli International Fragrance Association, publikuje standardy dotyczące bezpiecznego stosowania materiałów zapachowych w określonych zastosowaniach. Ograniczenia mogą zależeć od typu produktu i sposobu kontaktu z użytkownikiem. Dlatego pierwsze pytanie nie brzmi „ile kropli dodać?”, lecz „jaki dokładnie wyrób powstaje?”. Perfumy aplikowane na skórę, produkt zmywalny i zapach do pomieszczenia nie są jednym przypadkiem.

Standardy IFRA są branżowym systemem dobrowolnym. Korzystanie z nich nie zwalnia z obowiązków wynikających z prawa właściwego dla gotowego produktu, w tym unijnych wymagań wobec kosmetyków.

Nie używaj procentu znalezionego dla innej kategorii ani innego surowca. Dokument dostawcy trzeba odnieść do aktualnej receptury i zamierzonego zastosowania; identyfikację użytych partii surowców zapisz osobno. Uwzględnij wszystkie źródła ograniczanych składników w gotowym produkcie.

Certyfikat IFRA a ocena bezpieczeństwa kosmetyku

Dokument nazywany potocznie „certyfikatem IFRA” jest deklaracją zgodności kompozycji zapachowej ze standardami IFRA dla wskazanego zastosowania. Według samej IFRA nie zastępuje on oceny bezpieczeństwa gotowego produktu. IFRA nie wystawia takich certyfikatów w imieniu dostawców. W przypadku pojedynczych surowców, w tym niektórych olejków eterycznych, zwykle nie mówi się o certyfikacie kompozycji; dostawca powinien przekazać właściwe informacje o ograniczeniach surowca.

To ważne, gdy używasz np. olejku paczulowego, olejku kadzidłowego albo olejku limetkowego. Są to skoncentrowane surowce zapachowe, a nie gotowe perfumy ani deklaracja, że konkretna mieszanka może być stosowana na skórę.

Przed zakupem większej ilości surowca sprawdź, jakie dokumenty dostawca udostępnia dla wybranego SKU. Nazwa handlowa i ładne zdjęcie nie wystarczą do oceny receptury. Jeżeli brakuje informacji o identyfikacji, alergenach lub ograniczeniach, oznacz taki surowiec jako wymagający wyjaśnienia. Nie kopiuj parametrów z podobnie pachnącego olejku ani z wariantu o innym numerze. Prowadzenie tej kontroli od początku oszczędza pracy, gdy po kilku tygodniach wracasz do próbki i musisz odtworzyć jej skład.

Jak pracować z dokumentacją krok po kroku?

1. Opisz gotowy wyrób. Określ, czy to kosmetyk aplikowany na skórę, czy produkt do wnętrz. Nie traktuj obu przeznaczeń jako zamiennych.
2. Zbierz dokumenty surowców. Zachowaj identyfikację dostawcy, numer partii, skład lub specyfikację, informacje o alergenach i ograniczeniach stosowania.
3. Sprawdź właściwe zastosowanie IFRA. Użyj aktualnej dokumentacji i kategorii odpowiedniej dla finalnego sposobu użycia, bez kopiowania limitu z innego produktu.
4. Uwzględnij całą recepturę. Ograniczany składnik może pochodzić z więcej niż jednego surowca. Samo sprawdzenie każdej butelki osobno nie jest jeszcze oceną sumy w produkcie.
5. Przetestuj finalną formulację. Zapisz stabilność, barwę, klarowność, działanie opakowania i warunki przechowywania.
6. Przed wprowadzeniem na rynek zapewnij ocenę gotowego kosmetyku. W UE osoba odpowiedzialna musi zapewnić ocenę bezpieczeństwa i sporządzenie raportu bezpieczeństwa produktu kosmetycznego oraz spełnić obowiązki oznakowania.

Alergeny zapachowe na etykiecie

Składniki zapachowe mogą zawierać substancje, których obecność trzeba indywidualnie wykazać w wykazie składników po przekroczeniu progów: 0,001% dla kosmetyków niespłukiwanych i 0,01% dla produktów spłukiwanych. Od 31 lipca 2026 r. kosmetyki nowo wprowadzane na rynek UE muszą spełniać rozszerzone zasady oznakowania alergenów zapachowych z rozporządzenia (UE) 2023/1545. Zasady dotyczą finalnego produktu, a nie tylko listy nazw z etykiet surowców. Komisja Europejska podkreśla, że dokumentacja, ocena bezpieczeństwa i oznakowanie powinny być ze sobą spójne. Przed drukiem etykiety sprawdź aktualny załącznik III do rozporządzenia kosmetycznego.

Jeżeli próbka mętnieje lub tworzy osad albo zmienia kolor, wróć do oceny formulacji. Dokument IFRA nie zastępuje testu stabilności ani kontroli jakości.

Przykładowe surowce do osobnej oceny

Karty produktów pokazują rzeczywiste surowce zapachowe. Dobór do perfum, stężenie i zgodność zależą od ich dokumentacji oraz oceny planowanego wyrobu.

Olejek eteryczny paczulowySkoncentrowany surowiec, którego dokumentację trzeba sprawdzić dla planowanego zastosowania. Olejek eteryczny kadzidłowyOddzielny surowiec do uwzględnienia w analizie składu całej kompozycji. Olejek eteryczny limetkowyPrzykład surowca, dla którego nie wolno zgadywać limitu ani sposobu użycia.

Najczęstsze pytania

Czy IFRA zatwierdza moje gotowe perfumy?

Nie. IFRA publikuje standardy, ale nie wydaje zatwierdzeń gotowych perfum. Deklaracja zgodności dostawcy kompozycji nie zastępuje raportu bezpieczeństwa kosmetyku.

Czy pojedynczy olejek eteryczny ma „certyfikat IFRA”?

Zwykle nie w takim sensie jak mieszanka zapachowa. Dostawca powinien przekazać informacje pozwalające ocenić ograniczenia dotyczące surowca i jego składników.

Czy można użyć dokumentu dla innego wariantu lub partii?

Nie zakładaj, że dokument automatycznie obejmuje inny wariant. Sprawdź identyfikator surowca, wersję dokumentu, dostawcę i powiązanie z używaną partią.

Źródła: IFRA — certyfikacja zgodności i jej granice; rozporządzenie (WE) nr 1223/2009, art. 10 i 11; Komisja Europejska — oznakowanie alergenów zapachowych; rozporządzenie (UE) 2023/1545; karty produktów Make a Soap powyżej.